یکی دیگر از آثار
تاریخی و ماندگار شهرستان اسکو که قدمت آن به زمان پیش از اسلام می رسد روستای
قدیمی حیله ور است. این روستا در شمال دهکده ی تاریخی توریستی کندوان واقع شده و
سه کیلومتر با آن فاصله دارد. ساکنین این روستا در قرن هفتم هجری مورد حمله ی
مغولها قرار می گیرند و عده ای پس از نجات از مهلکه در کندوان فعلی اقامت می
گزینند. شیوه ی معماری روستای حیله ور قابل قیاس با خانه های صخره ای کندوان نبوده
و منحصر بفرد می باشد. خانه های آن در دل زمین کران - در آذربایجان و تمام سهند به طبقات لاهاری و اینمبریت
اصطلاحاً کران می گویند. -
به صورت زاغه با استفاده از ابزار آلات آن زمان و با سبک معماری بسیار عالی کنده
شده و از زیبایی خاصی برخوردار می باشد. به لحاظ این که خانه ها در دل زمین حفر
شده و از استتار کافی برخوردار بوده و از فاصله ی دور قابل رویت نیست، روستا نام
حیله ور به خود گرفته است. متأسفانه تمامی خانه های زاغه ای که چندین واحد تخمین
زده می شود در اثر حمله ی مغول در قرن هفتم از سکنه خالی شده و در اثر فعل و
انفعالات ناشی از تحولات جوی از جمله بارش برف وباران و جاری شدن سیلاب ها و وزش
طوفان های شدید از خاک و گل پر شده و راه ورودی آن ها معلوم نیست. در سال های اخیر
با تلاش مسئولین تعداد چند واحد از این خانه ها شناسایی و راه ورودی آنها مشخص شده
است. در این زاغه ها محل نگه داری احشام، محل قرار دادن تنور برای پخت نان و نیز
محل گذاردن شمع یا چراغهای پیه سوز که بر دیوار خانه ها تعبیه شده به خوبی معلوم و
مشهود است. از ویژگی های دیگراینکه همه ی زاغه ها به وسیله ی دالان هایی به هم
متصل و ساکنین در دل زمین با یکدیگر در ارتباط بوده اند. با بهره برداری مناسب و
ایجاد تسهیلات برای گردشگران داخلی و خارجی منطقه حیله ور با وسعتی قریب به ده
هزار متر مربع و با چندین زاغه ی پنهان در دل خاک مربوط به هنر معماری دوران قبل
از اسلام خواهد توانست بازدید کننده گان را به اعماق تاریخ برده و آنان را با
گذشته پیوند دهد.
خاک پاک
این مکان لوطیان @در میان باغ آن آواز
خوانند بلبلان
چشمه
ساران زلال ، در خاک پاکش جاری است @این
محیط زندگی از غصه و غم عاری است
دوستان
این دیار نازنین روشن بود @هر که در خاک
عزیزش رو کند خرم بود
اصل مطلب
این بود اسکو جماعت قانعند@ عاقبت اندیش
و روشن فکر و پر آوازه اند
کار را بر
خود امید زندگی دانسته اند @با خدای
خویش چندین عهد را بر بسته اند
کم بخور
آسوده خاطر زندگی را سر بکن@ چشم خود را
خیره بر دست کس و ناکس مکن
مال خود
را نوش جان کردن عزیزان عار نیست @گر تو
را درد شکم باشد، کماکان چاره چیست؟
زنجبیل
آرم اگر درمان تو تسکین نشد @پول خود را
بی هوا بر باد کردن رسم نیست
گر بگویی
ما خسیسیم و تو یک حاتم صفت@ آخر پاییز
شمارند جوجه ی مرغ و قفس
ای عزیزان
نام نیک و خاطرات ماندگار @خوش بود پیش
خدا و هم نبی و اولیاء
شعر از
حمیم
روستای تاریخی و زیبای کندوانِ شهرستان اسکو در فاصله 22 کیلومتری جنوب شهر اسکو و 62 کیلومتری شهر تبریز واقع است.
کندوان روستایی است کوهستانی و ییلاقی که خانه های هرمی شکل آن از نوع معماری صخره ای و در نوع خود کم نظیر است. قدمت این روتا طبق بررسی های انجام یافته به قرن هفتم هجری و طبق نظریه هایی به دوره های قبل از اسلام مربوط می شود. بلندی این تپه های مخروطی و هرمی شکل گاهی به حدود 30 تا 40 متر می رسد. داخل این خانه های صخره ای اتاق های متعددی حفر گردیده و به صورت منازل مسکونی ، انبار و محل نگهداری دام مورد استفاده قرار گرفته اند.
در داخل هر مخروط حفره هایی از یک تا چهار طبقه حفاری شده و کوچه ها در واقع همان شیارهای ناشی از آبرفت های مربوط به باران است که در طی سالیان دراز ایجاد گردیده است.
دور نمای خانه های صخره ای این روستا به صورت تپه های کم نظیر کله قندی مخروطی در نوع خود منحصر به فرد است و منظره خاصی به این روستا بخشیده است.
نوع زندگی کوهستانی و دامداری سنتی و شدت سرمای زمستان در این منطقه ییلاقی روستائیان را مجبور به سکونت در این خانه ها نموده است که به علت تامین گرمای طبیعی ، برای زندگی مناسب است.
آب معدنی کندوان
علاوه بر ترکیب و معماری جالب خانه های این روستا وجود آب معدنی گوارایی که در کنار رودخانه از دل یک تپه سرچشمه می گیرد نیز بر شهرت کندوان افزوده است. آب معدنی کندوان برای رفع امراض کلیوی بسیار مفید تشخیص داده شده است ؛ از این جهت بسیاری از مردم بخصوص بیماران برای تهیه این آب گوارا به روستای کندوان مراجعه می نمایند.
بطور کلی روستای کندوان به جهت وجود آب معدنی و خانه های جالب و منحصر به فرد و دره سرسبز و خرم وآب و هوای مطبوع و همچنین وجود محصولات لبنی و عسل معروف کوهستانی سبب جذب تعداد زیادی از گردشگران داخلی و خارجی از دور و نزدیک به این روستا شده است.
در فصول مناسب خصوصا تابستان روستای کندوان میزبان مسافران بسیاری است که به دیدن این منطقه کم نظیر می آیند.
به نظر می رسد صخره های مخروطی شکل کندوان در مراحل اولیه زمین شناسی در نتیجه جابه جایی کوه ها و فشارهای درونی به سطح زمین راه یافته و شکل گرفته اند و حفره های طبیعی مخروط ها نشان می دهند که همزمان با شکل گیری آن ها با آزاد شدن گازهای درونی این حفره ها بوجود آمده اند.
آیا کندوان همتایی دارد؟
تا جایی که مطالعات نشان داده است نمونه هایی مشابه معماری صخره ای کندوان تنها در دو نقطه کاپادوکیه ترکیه و ایالت داکوتای آمریکا در سطح جهانی وجود دارد ولی از نظر جاری بودن زندگی در این اماکن ، کندوان یک استثناء جهانی است.
اشاره ای به تاریخ اسکو
منطقه اسکو در طول تاریخ در یکی از پر رفت و آمد ترین و پر حادثه ترین گذر گاه های اقوام ، سلاطین ، بازرگانان و حاملان فرهنگ ها و تمدن های گوناگون بوده است.
اولین و قدیمی ترین ماخذی که نام اسکو در آن یاد شده کتیبه ی شمسی آداد یا شامسی آداد پادشاه آشور می باشد که در 811 تا 824 قبل از میلاد در لشکرکشی به جنوب دریاچه ارومیه از قلعه ی سه کوه آویزان (اوشکایا) نام برده است. و سند دو کتیبه « آرگیشتی اول » یکی از پادشاهان « اورارتو » است که در سال های 773 تا 779 قبل از میلاد در یک سنگ نبشته هنگام هنگام یورش به جنوب دریاچه ارومیه از دستگیری والی سرزمین « اوشکایا » و « دره ی اوشکایا » سخن به میان می آورد. و سومین منبع ، کتیبه ی « سارگون دوم » یکی دیگر از پادشاهان آشور (نینوا) است که در714 سال قبل از میلاد در جنگ کوهستان « اوآئوش » (سهند) از فتح قلعه ی اوشکایا و 115 دهکده ی اطراف آن که طعمه ی حریق نموده و همه را ویران کرده ، یاد شده است.
معنی ترکیب اوشکایا : اوش = اوچ همان سه و کایا = قایا یعنی تخته سنگ بزرگ ؛ در حقیقت قلعه ای که بر بالای کوهی که سه صخره ی بزگ داشته ، ساخته شده بود اطلاق می گردیده است. به نظر تاریخ دانان، این قلعه احتمالاً در شمال شرقی اسکو بنا گردیده بود.
اسکو را « ویدهر » نیز گفته اند ( منطقه ای که آب از وسط آن جاری و اطرافش سرسبز باشد) اما طبق اسناد و مدارکی که در کتاب « منتخب الخصال» میر محمد علی عماد الاسلام اسکویی معرفی می گردد ، « ویدهر » نه منطقه اسکو ، بلکه خسروشهر و دهات تابع آن ، ویدهر ذکر گردیده است.
ادامه مطلب
ایران-آذربایجان شرقی-شهرستان اسکو - روستای تاریخی کندوان
